Kita harus berani mulakan. Hari ini kita seru kepada persaudaraan sesama manusia. Hari ini kita seru kepada nilai yang dikongsi bersama. Hari ini kita katakan bahawa perbezaan tidak akan menjarakkan kita, sebaliknya kita akan manfaatkannya sebagai satu ketentuan Maha Pencipta yang menuntut kita mengenal-Nya melalui penciptaan-Nya.

Kita harus bertekad bahawa kita semua sedia untuk menyelesaikannya dengan cara yang baik dan akur dengan janji setia yang dicapai. Dan kita juga wajar mengingatkan diri akan keterbatasan kita menemukan apa yang terbaik, justeru apa juga kata putus yang dicapai, ia tetap ada ruang toleransi bagi kes-kes yang boleh dibincangkan.

persoalan yang kita sebagai rakyat boleh munculkan dari hal ini tentu saja: kenapa ada kuasa yang banyak di tangan seorang Perdana Menteri, yang partinya ikut bertanding dalam Pilihan Raya (malah mereka juga ikut bertanding!), berkuasa menentukan bila tarikh sesuai untuk proses besar dalam erti hidup bernegara ini?

Satu perkara yang tidak boleh dinafikan ialah PRU-12 berlangsung hanya dengan maksud menafikan peluang untuk DS Anwar bertanding. Namun, mereka gagal membaca bahawa itu juga beerti DS Anwar berpeluang melapangkan banyak masa untuk menjelajah seluruh negara bagi menyebarkan mesej keperluan reformasi.

PAS dan DAP rata-rata mengambil kerusi selamat. PKR meskipun mengambil kerusi terbanyak, hanya mendapat cebisan kerusi yang tidak selamat di samping beberapa belas ehsan PAS dan DAP untuk mendapat beberapa kerusi yang selamat.

Tetapi, percayalah bahawa proses reformasi bukan persoalan menaik-jatuhkan tokoh tetapi menaik-jatuhkan idea yang diwakili tokoh.

Sempena memperingati 20 tahun keruntuhan Tembok Berlin pada 9 November 2009, saya fikir amat wajar untuk kita boleh membezakan ia sebagai satu monumen simbol kepada idea yang lebih besar, sama seperti Anwar dan detik-detik peristiwa yang beliau hadir sebagai pelakunya dalam sejarah.

Oleh kerana Abdul Rahman bin ‘Auf r.a. adalah sahabat paling kaya, saya fikir sikap beliau wajar dicontohi. Beliau berhijrah ke Mekah bersama Muhajirin yang lain tanpa harta dan kediaman dan antara perkara terawal dilakukannya ialah dengan bertanyakan pasar kepada Sa’ad Ibnu al-Rabi’ saudaranya dari kaum Ansar yang dipilih Rasulullah s.a.w.. Dengan modal yang diperolehi dari sedekah Sa’ad, Abdul Rahman menjadi hartawan terkaya di kalangan umat Islam pada waktu itu.

Jangan terkejut jika saya nyatakan bahawa masih ramai rakan-rakan DS Anwar mencadangkan beliau kembali kepada UMNO dan antara hujah mereka ialah pegawai tinggi kerajaan semasa 1998 tidak menemukan bukti rasuah DS Anwar sebagaimana yang dituntut DS Dr. Mahathir. Justeru, mereka berpendapat penjawat awam tidak ada masalah dengan DS Anwar.